Bir monitör satın alırken karşınıza çıkan 'IPS', 'VA' veya 'TN' terimleri sadece birer pazarlama etiketi değildir; ekranın ışığı nasıl yönettiğini belirleyen fiziksel mimariyi tanımlarlar. Bu rehberde, her bir panel teknolojisinin çalışma prensibini, alt piksel dizilimlerini ve kullanım senaryolarına göre sunduğu gerçek avantajları 'Rasyonel Kaşif' gözüyle inceliyoruz.

IPS (In-Plane Switching): Renk Doğruluğunun Kalesi

IPS panellerde sıvı kristaller, cam yüzeye paralel olarak hizalanır. Bu yapı, kristallerin görüş açısına bağlı olarak renk kaymasını engellemesini sağlar. Grafik tasarımcıların ve renk kritik işler yapanların IPS tercih etmesinin nedeni, %99 sRGB veya %95 DCI-P3 gibi geniş renk gamlarını en doğru şekilde (düşük Delta E değerleri ile) sunabilmesidir.

IPS Panel Katmanları ve Yapısı

VA (Vertical Alignment): Kontrastın Efendisi

VA panellerde kristaller dikey hizalanır. Bu, arka ışığın daha etkili bir şekilde bloke edilmesini sağlar. Sonuç? IPS panellerde tipik olarak 1000:1 olan statik kontrast oranı, VA panellerde 3000:1 ve üzerine çıkar. Film izlerken veya karanlık sahnelerde gördüğünüz 'gerçek siyah' budur. Ancak, Kristallerin dikeyden yataya geçiş hızı yavaştır, bu da hızlı hareketlerde 'black smearing' (siyah bulaşması) sorununa yol açabilir.

Alt Piksel Dünyası

Monitörünüze mikroskopla baktığınızda gördüğünüz o küçük RGB kutucukları (sub-pixels), görüntünün keskinliğini belirler. OLED panellerde bazen kullanılan 'PenTile' dizilimi, efektif çözünürlüğü düşürebilirken, standart RGB şerit dizilimi en net metin görüntüsünü sunar.

LCD Ekran Alt Piksel Makro Çekimi